جهانگردی چین

سفرنامه چین – دوچرخه سواری از پکن به شانگهای – مائوتسه تونگ – میدان تیان آنمن – قسمت دوم

در سفرهایی که انجام می دهم معمولا به دنبال تاریخ نیستم. اولویتم زندگی در میان مردم از فرهنگ ها و اعتقاداتی متفاوت و آشنایی با سبک زندگی آنان حتی برای یک مدت زمان کوتاه است. ورود به شهرها بزرگ از خطوط قرمزم است، چرا که دیدنی هایش را شاید خیلی ها دیده باشند و گزارش ها و تصاویرش به وفور در نشریات، کتب و فضاهای مجازی با کیفیت بسیار عالی در دسترس باشند، ضمن اینکه ارتباط با مردمان در شهرهای بزرگ به اقتضای شهری بودن شان سخت تر از شهرهای کوچک و روستاها است. اما گاهی اوقات سفر چنان پیش می رود که رفتن به شهرهای بزرگ اجتناب ناپذیر می شود به خصوص اگر از قبل پیش زمینه آشنایی از آن شهرها را داشته باشم. از آنجایی که در این نوشتار برای شناخت بهتر چین امروز، آشنایی با تاریخ یکصدساله گذشته این کشور یک ضرورت است، در قسمت دوم سفرنامه ام به چین، ابتدا به معرفی یکی از شخصیت ها مهم این کشور و سپس به یکی از مکان های مهم در این صدسال می پردازم و سپس از آنچه که دیدم می گویم.

پس از بازدید از شهر ممنوعه به ضلع جنوبی این شهر می رسم که تابلویی بزرگ از «مائوتسه تونگ»رهبر کمونیست چین نقش بسته است که یکی از تاثیرگذارترین رهبران چین در یکصد ساله گذاشته است.

Mao Zedong
مائو تسه تونگ در سنین نوجوانی

مائوتسه تونگ
مائوتسه تونگ، در ۲۶ دسامبر ۱۸۹۲ در منطقه شائوشن (shaosahn) در استان خونَن به دنیا آمد. وی که از خانواده ای مذهبی و پیرو آیین «بودا» بود، در کودکی کار کشاورزی انجام می داد. در هجده سالگی پس از قبولی در دانشگاه و کار در کتابخانه، به «خونَن» بازگشت و به عنوان مدیر مدرسه مشغول فعالیت شد و کم کم با افکار مارکسیستی آشنا شد.
در سال ۱۹۲۱ به عضویت حزب کمونیست چین که به تازگی ایجاد شده بود، در آمد و در آنجا توانست پله های ترقی را طی کند.

عدالت عابدینی
سون یات سن رهبر حزب کومین تانگ چین

حزب «کومین تانگ» حزب دولتی چین بود که رهبری آن بر عهده «سون یات سن» بود. در این زمان این دو حزب در کنار هم بودند. پس از فوت «سوت یات سن»، «چیانگ کای شک» رهبری حکومت چین را برعهده گرفت که افکارش در تضاد با افکار «سون یات سن» بود. وی عوامل کمونیستی را از ارتش و دولت پاکسازی و برخی را زندانی کرد و بسیاری از اعضای آن را به قتل رساند.
پس از این بود که مائو به راه اندازی گروه های پارتیزانی در مقابل نیروهای ملی دست زد و سه راهبرد را در این خصوص پیش گرفت:
۱ – برخورداری از یک ارتش دهقانی
۲ – تحت کنترل در آوردن مناطق استراتژیک برای استقرار و انجام عملیات نظامی
۳ – ایجاد گروه های خودکفای اقتصادی در این مناطق
وی با ایجاد جمهوری شورایی چین در منطقه خونَن به هر سه هدف خود دست یافته بود. پس از آن بود که در سال ۱۹۳۰ نیروی عظیمی را تشکیل داد و به سوی شهرها حرکت و چند شهر را تصرف کرد. بیشتر نیروهای وی را دهقانان تشکیل می دادند. برخلاف حزب کمونیست در شوروی که در آن زمان توجه به طبقه کارگر داشت، وی به علت جمعیت بالای کشاورزان، دهقانان را در اولویت قرار داد.
در اکتبر سال ۱۹۳۴، قوای دولتی، کمونیست ها را در مناطق تحت کنترل جمهوری شورایی چین در جیانگشی، شدیدا تحت فشار قرار داده و آن ها مجبور به ترک این مناطق شده و به دستور مائو، راهپیمایی بزرگ هزاران کیلومتری از جنوب چین به سمت شمال آغاز و یکصدهزار پارتیزان زن و مرد، مسیر طولانی دوازده هزار کیلومتری را با مشقت و دادن تلفات زیاد که عمدتا از گرسنگی و سرما بود و برخی هم توسط نیروهای کومین تانگ به قتل رسیدند، طی کرده و در شهر «یان اَن»در استان «شَن سی»مستقر شدند. این راهپیمایی با عبور از یازده استان و هجده رشته کوه و بیست و چهار رودخانه بزرگ و متوسط در جنوب غربی و شمال غربی صورت گرفت.

MaoLongMarch
مائو در راهپیمایی بزرگ

این راهپیمایی نتایج سودمندی برای کمونیست ها داشت و آنها پس از ده سال استقرار توانستند تعداد نیروهای خود را به بیش از ۱٫۲ میلیون نفر برسانند.
اما ماجرای دیگری هم در این میان رخ می دهد. در سال ۱۹۳۷ ژاپن حمله همه جانبه ای به چین کرد که قوای دولتی اغلب در برابر این حمله ها تاب مقاومت نداشتند و مناطق تحت نفوذ خود را تسلیم نیروهای ژاپنی کردند. ولی کمونیست ها در مقابل این تجاوز ایستادگی کرده و از این طریق در دل مردم محروم این کشور برای خود جایگاه بسیار مناسبی باز کردند.

Chiang Kai-shek
چیانگ کای شک و مائوتسه تونگ

مائو برای ایجاد وحدت ملی در مقابل متجاوزان ژاپنی، حتی با «چیانگ کای شِک» معاهده همکاری و تشکیل جبهه مشترک امضاء کرد و برای مدتی قوای دولتی و نیروهای کمونیستی در کنار هم علیه ژاپن جنگیدند، ولی در نهایت این دو نیرو همکاری خود را متوقف و با هم به جنگ پرداختند.
پس از شکست ژاپن، نیروهای مائو با توجه به تعداد زیاد نیرو توانستند نیروهای دولتی را هم شکست دهند. در نهایت در سال ۱۹۴۹، شهر پکن بدون خونریزی به دست کمونیست ها افتاد.
«کای شک» همراه با باقیمانده نیروهای تحت امرش به جزیره تایوان گریختند. مائو پس از ورود به پکن طی نطقی در اول اکتبر سال ۱۹۴۹، در میدان «تیان آن من»، استقرار جمهوری خلق چین را اعلام و بر حا کمیت «چیانگ کای شک» نقطه پایان گذاشت. مائو بعدها دو طرح بزرگ «جهش بزرگ به پیش» و «انقلاب فرهنگی» را در کشور به اجرا گذاشت که فقط طرح «جهش بزرگ به پیش» باعث کشته شدن میلیونها نفر شد.
مائو سرانجام در ۹ سپتامبر سال ۱۹۷۶ در گذشت.

دیدگاه های متفاوت در مورد مائو
امروزه مردم و حکومت چین بر این عقیده هستند که مائو یک انقلابی خوب بود ولی رهبر خوبی برای اداره کشورش نبود. به همین جهت است که عموم مردم چین هنوز به مائو به عنوان منجی مردم چین از فقر و فلاکت و بدبختی گذشته نگاه می کنند و و هنوز هم مائو به عنوان رهبر انقلابی توده های فقیر این کشور مورد احترام مردم و حکومت است، هر چند آنان نسبت به اشتباهات فاحش وی نیز آگاه بوده و بر آن اعتراف دارند.
در مورد شخصیت مائو، برخی او را در حد یک منجی مورد ستایش قرار داده و تمام اشتباهات و عملکرد نادرست وی را توجیه می کنند، و برخی نیز تمام دستاوردها و زحمات او را نادیده گرفته و تصویر سیاهی از او ترسیم و به نمایشگاه می گذارند
دولت چین نیز علیرغم کنار گذاشتن بیشتر ایده های مائو به ویژه در زمینه های اقتصادی، از او به عنوان قهرمان ملی یاد می کند و عکس او همچنان در میدان «تین آن من» نمادی از حضور وی در قلب چینی هاست.

برخی از مهم ترین دستاوردهای مائو
در واقع، کارنامه مائو در چین ترکیبی از دستاورهای عظیم و خسارات و لطمات بزرگ بود.
در دوران رهبری وی، کشور چین در کنار فجایع و خسارت های فراوانی که متحمل شد، به دستاوردهای بزرگ نیز دست یافت؛ از جمله بازپس گیری کرسی نمایندگان چین در سازمان ملل عضویت با حق وتو در شورای امنیت، تولید موفقیت آمیز بمب هسته ای در سال ۱۹۶۷، ارسال ماهواره به فضا در سال ۱۹۷۰، ساخت نخستین زیردریای چین، دستیابی به پیشرفت علمی و تکنولوژیک، ارائه درمان رایگان به مردم، بهبود وضع زندگی روستاییان و …

پس از بازدید از شهر ممنوعه، به سمت میدان «تیان آن من» حرکت می کنم.

 

یکی از ورودی های میدان تیان آنمن
یکی از ورودی های میدان تیان آنمن

 

 

بنای یادبود قهرمانان مردمی
بنای یادبود قهرمانان مردمی

 

میدان تیان آنمن
درست در ضلع جنوبی شهر ممنوعه میدان بزرگ «تیان آن من»یکی از ده میدان بزرگ جهان واقع شده است که در این میدان بناهایی از جمله بنای«یادبود قهرمانان مردمی»، «موزه ملی چین»، «معبدمائوتسه تونگ»واقع شده است. در اکتبر سال ۱۹۴۹ بود که مائو اعلام جمهوری خلق چین را در این میدان کرد و سالانه برنامه ای به این مناسبت در همین میدان برگزار می شود.
اما در خارج از کشور چین، این میدان به میدان قتل عام نیز شهرت پیدا کرده است که در آن سرکوب نظامی جنبش طرفدار دموکراسی در سال ۱۹۸۹ رخ داد.

دانشجویان معترض در میدان تیان آنمن

در آوریل و ژوئن سال ۱۹۸۹ که تعداد زیادی دانشجو که تظاهرات اعتراض آمیز بر ضد عدم دموکراسی و وضعیت اقتصادی داشتند، شرکت کردند که با هشدارها ماموران دولتی مواجه شدند. اما همچنان دانشجویان در این تظاهرات حضور داشتند تا اینکه نیروهای مسلح به دانشجویان حمله ور شدند و تعداد زیادی از آن ها را که بیش از صدها نفر می شدند، به قتل رساندند و این امر تاثیر بسیار منفی بر وجهه چین گذاشت و بسیاری از کشورهای اروپایی و برخی کشورهای دیگر، سفرای خود را از این کشور فراخواندند و سال ها طول کشید تا چین به حالت اولیه خود باز گردد..

تصویری از دانشجویی معترض که برای مدتی راه عبور تانک ها را متوقف کرد و این تصویر توانست شهرت جهانی به دست آورد هر چند که از سرنوشت آن دانشجو اطلاع دقیقی در دست نیست

این اتقافات درست در زمان دِنگ شئاپینگ رخ می دهد که از وی به عنوان رهبر اصلی اصلاحات ذکر می شود.
اطراف میدان که به صورت مستطیل است، دور تا دورش را خیابانی بزرگ احاطه کرده است.
میدان تا حد زیادی آرایش نظامی دارد، به طوری که وقتی در جاهایی می ایستادم تا تصاویری را از میدان تهیه کنم با تذکر ماموران مواجه می شدم که اعلام می کنند توقف در اطراف میدان به طور کلی ممنوع است و اطراف خود میدان هم حصارهایی کشیده شده و امکان داخل شدن به آن فقط از چهار ورودی امکان پذیر است.
هر چند که امکان تصویر برداری از این میدان کمتر بود، اما توانستم ویدئوهای نسبتا خوبی را از آنجا تهیه کنم.
به ضلع جنوبی میدان می روم و همچنانکه ادامه می دهم به خیابان نسبتا باریکی می رسم که در آنجا مراکز فروش اغذیه متعدد وجود دارند.
برای ناهار سفارش کباب جوجه را در یکی از این اغذیه فروشی ها می دهم که آن را پس از مدتی کباب کردن و اضافه کردن کمی مخلفات آماده می کند البته فروشنده از قبل می پرسدکه فلفل هم اضافه کند یا نه؟ که با نه گفتن من جوجه را می دهد. غذایی بود خوشمزه.
البته کباب اردک هم در اینجا زیاد می بینم.
کباب اردک پکن معروف ترین غذای پکن است. این غذا با ویژگی هایی چون رنگ قرمز، براق و روغنی، با گوشتی لطیف و پوستی ترد، دارای شهرت جهانی است.