آران و بیدگل اصفهان ایرانگردی

سفر به آران و بیدگل؛ شهر عجایب و ابتکارها

جمالزاده پدر داستان نویسی کوتاه زبان فارسی که مدت مدیدی را در ژنو گذرانده و در همانجا فوت می کند در نامه ای به سیمین دانشور می گوید:
“ژنو بلاشک یکی از قشنگ ترین شهرهای دنیاست(بعضی از اشخاص معتقدند که قشنگ ترین شهر است) و من هم زن خوب و خانه خوب و مزاج سازگاری دارم و تنها مانده ام و گاهی این تنهایی معنوی به جایی می رسد که آن شعر معروف به زبانم می شود که نه در غربت دلم شاد است و نه در وطن رویی دارم… گاهی هم اتفاق می افتد که نه تنها در شهر ژنو بلکه در دنیا، خودم را زیاد غریب می بینم و آن وقت دیگرکتاب و مقاله هم برایم بی مزه می شود و آن وقت است که دلم هوای دو سه تن رفیق و هم زبان می کند»

***
در وبم کامنتی داشتم از «احمد کم صدا » کسی که نه دیده بودمش، نه می شناختمش و نه صدایش را شنیده بودم. دعوتی داشت به شهرشان آران و بیدگل؛ شهری که تاکنون سفری به آنجا نداشته ام
به شهر می رسم احمد مرا می شناسد جوانی میانه اندام و چهارشانه؛ تحصیلکرده و اهل کوهنوردی و دوچرخه سواری.
به جمع پرمهر خانواده شان می روم؛ علاوه بر پدر و مادر، برادر و داماد هم در آنجا هستند . استقبال گرم و صمیمانه ای دارند.
شب «محمد» پسر عموی «احمد» هم به جمع مان می پیوندد تا برنامه ی گشت و گذار در اطراف شهر را بچینیم.
شهر آران و بیدگل در واقع دو شهر جدا از هم بوده اند با دو گویش متفاوت! اما در گذر زمان براثر گسترش این دو شهر به هم پیوند خورده اند و به یک شهر به نام آران بیدگل معروف شده است. این شهر جزء استان اصفهان و در شمالی ترین قسمت آن واقع شده است و تقریبا چسبیده به شهر کاشان است و یکی نزدیکترین مسیرها به کویر مرنجاب و دریاچه نمک است و آثار متعدد تاریخی می توان در این شهر یافت. جالب این بهرام بیضایی کارگردان معروف از این شهر است.
از معروف ترین آثار تاریخی شهر زیرمینی نوش آباد است.
پس از بازدید از چندین اثر تاریخی شهر، ره به سوی کویر پیش می گیریم. محمد پراید را چنان می راند تو گویی سوار بر ماشین شاسی بلند شده ایم، شاید این همه نشات گرفت از تحصیلاتش باشد که در زمینه مکانیک بوده است! نشد به جای تاریخی برویم و سر از پشت بام آنجا درنیاورد! البته ناگفته نماند که اطلاعات ارزشمندی هم در خصوص اماکن تاریخی دارد.
از مزیت های سفر با افراد بومی در هر منطقه این است که شناخت کاملی نسبت به دیدنی های منطقه شان دارند و می توانند اطلاعات منحصر به فردی را در اختیار بازدیدکننده قرار دهند که در حالت عادی این کار امکان پذیر نیست.
در این سفر یک روزه به جاهایی رفتیم که کمتر شناخته شده است. وجود قلعه های متعدد، زمین های کشت صیفی جات در دل کویر و محلی برای پرورش ماهی، دریاچه نمک کمتر شناخته شده، روستایی که فقط پیرمرد پیرزنی در آنجا زندگی می کردند، «کدیش» که دارای زمینی بزرگ بود که قلعه ای در میان داشت و خانواده ای در آن زندگی می کردند و جالب اینکه قبرستان خانوادگی شان هم در همانجا بود، فقط گوشه هایی از آنچه بود که دیدیم، هر چند که دیدنی های دیگری هم بود که موفق نشدیم به آنجاها به علت ذیق وقت برویم.
در پایان سعی کرده ام با اطلاعاتی که احمد ارائه داده است، همراه با تصاویر توضیحاتی در خصوص دیدنی های این خطه بدهم.

مسجد جامع عتیق نوش اباد:
تاریخ آن به دوره سلجوقیان باز می گردد، گفته می شود این مسجد قبلا آتشکده ای بوده است که با ورود اسلام به مسجد تبدیل شده است. ارتفاع مناره های مسجد به ۱۴ متر است . نقل قول است بر سر این مناره ها فانوس هایی می گذاشتند تا راهنمایی باشد برای رهگذران و کاروانیانی که از جاده ابریشم عبور می کردند تا به سمت این شهر بیایند.

قلعه خشتی نوش آباد:
این قلعه به وسعتی به اندازه یک هکتار و ۹ دیده بانی بوده و دیوارهایی به ضخامت ۴ تا ۵ متر داشته است. حاکم شهر معمولا در این مکان ساکن بوده و در هنگام هجوم یاغیان مردم به این قلعه پناهنده می شدند. قدمت این قلعه هم به دوره سلجوقیان باز می گردد.

قلعه خشتی شجاع آباد:
از دو قلعه ی کاملا مشابه تشکیل شده اند. تاریخ آن به دوره قاجاریه، اما بنا ی آن به دوره صفویه باز می گردد. مقر اصلی نائب حسین کاشی راهزن معروف بوده است. البته در مورد شخصیت نائب حسین سخنان متناقضی وجود دارد. شخصیتی مثل ایرج افشار از وی به عنوان راهزن یاد می کند اما علی دهباشی در کتابی از وی به عنوان عیار یاد می کند. سوراخ هایی که بر روی دیوارهای دیده می شود آخورهایی بودند که اسب ها را به آن می بستند تا به صورت آماده باش برای امورات نظامی استفاده کنند.
مسیری که از میان درختان گز به کویر می رود. درختان گز در جاهایی که آب های زیرزمینی بیشتری است، بلندتر هستند

کویر چاه کنجه:
منطقه ای بکر و کمتر شناخته شده در حاشیه شرقی کویر مرنجاب است و دریاجه نمکی به وسعت ۲۰ هکتار دارد که انبوهی از درختان تره بید وجود دارد که در دیگر مناطق کویر دیده نمی شود.

دشت خاری:
در این منطقه چون آب کم است. زمین به مساحت ۷۵ متر در ۷۵ متر و به عمق ۱۰ متر کنده اند تا به آب می رسد و از این آب برای آبیاری زمینهای کشاورزی استفاده می کنند. که حتی برای پرورش ماهی هم استفاده می شود.

بشقات در میانه گبند:
نقش این بشقاب ها در میان این گنبدها بسیار بوده است. به این صورت که ابتدا اسکلت هایی می زدند و بشقاب را در راس این اسکلت می گذاشتند و بعد آجرها را می چیدند.

توربین بادی:
این هم از دیگر ابتکارات در کویر بوده است. این پره ها که با وزش باد به حرکت در می آمدند و باعث کارکردن پمب و کشیدن آب از زمین به سطح زمین از طریق لوله ابی بوده که در میانه این دکل بوده است. آب به حوزی می ریخته و در مواقع ضروری برای دام و کار کشاورزی استفاده می کردند.

اصفهان، کاشان، آران و بیدگل، اردک، مسجد، عکس از عدالت عابدینی

دشت آزاد پور:
از عجیب ترین بخشهایی که دیدم این منطقه بود. آب فراوان دراین جا وجودداشت که در آنجا پرورش ماهی خاوریار هم می دادند که در کشور منحصر به فرد است.

احمد جان!
بابت همه زحماتت متشکرم. محمد جان تو هم همچنین.